Co położyć na materac przeciwodleżynowy? Jakie prześcieradło i czego unikać

Na materac przeciwodleżynowy kładzie się zwykle jedno cienkie, elastyczne prześcieradło – najczęściej z bawełnianej dzianiny jersey z gumką – a nie kilka warstw tekstyliów. Zanim cokolwiek położysz, sprawdź instrukcję producenta materaca oraz zalecenia lekarza, pielęgniarki lub rehabilitanta, bo to oni znają konkretny model i sytuację osoby, którą się opiekujesz.

Jesteśmy producentem tekstyliów z Bielawy. Nie sprzedajemy materacy ani nakładek, więc piszemy wyłącznie o tym, co leży na materacu: o prześcieradle, jego tkaninie, gramaturze i rozmiarze. W poradnikach sklepów medycznych powtarza się jedna teza: prześcieradło ma być cienkie i elastyczne, żeby nie ograniczać pracy materaca. Wyjaśniamy, skąd ta teza się bierze – czym dzianina różni się od tkaniny, co oznaczają gramy na metr kwadratowy i jak dobrać rozmiar, gdy materac ma nakładkę. Wpis jest dla opiekunów rodzinnych i personelu domów opieki.

Co położyć na materac przeciwodleżynowy – szybka odpowiedź

Na materac przeciwodleżynowy połóż jedno cienkie, elastyczne prześcieradło z gumką, najczęściej z bawełnianego jerseyu, i nic więcej pod osobę leżącą. Koc, kołdra i poduszki układają się na wierzchu, do przykrycia, a nie pod spód.

Najważniejsze zasady w skrócie:

• Jedna warstwa: jedno prześcieradło, bez ręczników, kocy i zwiniętych podkładów pod spodem.
• Dzianina zamiast tkaniny: elastyczny jersey z gumką układa się bez fałd i nie napina się jak bęben.
• Cienko: im cieńsza warstwa, tym mniej przeszkadza materacowi.
• Dopasowany rozmiar: prześcieradło ma pasować do materaca razem z ewentualną nakładką.
• Instrukcja: ostatnie słowo ma producent materaca oraz lekarz, pielęgniarka lub rehabilitant.

Na łóżko rehabilitacyjne o szerokości 90 cm pasuje nasze prześcieradło jersey z gumką 90x200: 100% bawełna, 140 g/m², na materac do 20 cm wysokości. Jeśli opiekujesz się osobą w łóżku, zajrzyj też do wpisu o pościeli dla osoby leżącej i łóżku rehabilitacyjnym, gdzie opisaliśmy całe łóżko, nie tylko prześcieradło.

Czy na materac przeciwodleżynowy kładzie się prześcieradło i po co

Tak, na materac przeciwodleżynowy zwykle kładzie się prześcieradło, bo to ono ma codzienny kontakt z osobą leżącą, a nie pokrowiec materaca. Materace tego typu mają własny pokrowiec, a jego pielęgnację opisuje instrukcja producenta materaca. Prześcieradło jest prostsze w obsłudze: zdejmujesz je i pierzesz, a pokrowiec zostaje na miejscu.

Dobrze dobrane prześcieradło robi trzy rzeczy. Po pierwsze, wchłania pot i drobne zabrudzenia, zanim dotrą do pokrowca. Po drugie, zwiększa komfort, bo bawełna jest miękka i oddycha. Po trzecie, ułatwia opiekę, ponieważ wymiana prześcieradła trwa krótko i nie wymaga czyszczenia samego materaca. Nie przypisujemy mu żadnego działania zdrowotnego – to tekstylia, a o doborze materaca i sposobie leżenia decyduje personel medyczny.

Czasem szuka się też „pokrowca na materac przeciwodleżynowy”. Pokrowców nie produkujemy, a materac zwykle ma go w zestawie. Jeśli pokrowiec wymaga czyszczenia albo jest uszkodzony, postępuj według instrukcji producenta materaca. Prześcieradło go nie zastępuje, tylko go uzupełnia jako warstwa, którą łatwo wymienić.

Dla opiekuna ma to wymiar bardzo praktyczny. Osoba leżąca spędza w łóżku wiele godzin, więc prześcieradło brudzi się szybciej niż w zwykłym łóżku. Cienka warstwa, którą zmieniasz w kilka minut, jest znacznie wygodniejsza niż rozbieranie materaca, a przy okazji pozwala regularnie sprawdzić, w jakim stanie jest jego powierzchnia.

Jakie prześcieradło na materac przeciwodleżynowy – tabela cech

Dobre prześcieradło na materac przeciwodleżynowy jest cienkie, elastyczne, bawełniane, gładkie i dopasowane rozmiarem. Tabela zestawia sześć cech i pokazuje, jak wyglądają w naszym jerseyu z gumką 90x200.

Żadna z tych cech nie jest wymysłem producenta tekstyliów. To zwykłe wymagania, które powtarzają się w zaleceniach producentów materacy: gładka, cienka i dopasowana warstwa, bez grubych szwów i bez luźnego materiału. My dokładamy wiedzę o tym, jak taką warstwę uzyskać – i właśnie tu wchodzi różnica między dzianiną a tkaniną.

Tkanina czy dzianina – wyjaśnienie producenta

Tkanina jest utkana z nitek przecinających się pod kątem prostym i prawie się nie rozciąga, a dzianina składa się z połączonych oczek, które rozciągają się i wracają do kształtu. Dlatego jersey, czyli gładka dzianina, dopasowuje się do materaca, a płaska tkanina bawełniana – nie.

Różnicę łatwo sprawdzić w dłoniach. Pociągnij brzeg jerseyu: rozciągnie się i wróci. Pociągnij brzeg prześcieradła tkanego: ustąpi najwyżej minimalnie. Na zwykłym łóżku nie ma to znaczenia, ale na materacu o zmiennej powierzchni tkanina napięta jak bęben może przeszkadzać w jego pracy, a dzianina z gumką po prostu leży.

Drugą liczbą jest gramatura, czyli masa jednego metra kwadratowego materiału w gramach. Nasz jersey ma 140 g/m², a frotte 180 g/m², więc frotte jest wyraźnie grubsze i bardziej puszyste. Cienka warstwa jest tu zaletą, bo mniej zmienia kontakt osoby z materacem. Pamiętaj jednak, że sama gramatura nie mówi wszystkiego: liczy się także to, czy materiał jest dzianiną, czy tkaniną, oraz jak jest wykończony przy brzegu.

Kiedy frotte, a kiedy raczej nie

Frotte daje miękkość, ale to grubsza warstwa, a grubsza warstwa to mniejszy kontakt osoby z powierzchnią materaca. Na materac przeciwodleżynowy zwykle wybiera się więc cieńszy jersey. Na zwykłym materacu frotte jest w pełni na miejscu – prześcieradła frotte z gumką 90x200 nadają się tam bez zastrzeżeń.

Kiedy płaskie prześcieradło Medical

Płaskie prześcieradła szpitalne Medical to 100% bawełna w gramaturze 160 lub ok. 180 g/m², z certyfikatem OEKO-TEX® STANDARD 100 dla tkaniny, w rozmiarach od 140x200 do 160x240. Są mocne i dobre do częstego prania, ale jako tkanina nie rozciągają się. Na materac zmiennociśnieniowy kładzie się je luźno, bez naciągania i bez mocnego podwijania pod materac. Znajdziesz je w kategorii pościel szpitalna, na przykład Medical 160 g/m² w rozmiarze 140x200.

Zmiennociśnieniowy czy piankowy – jak założyć prześcieradło

Na materacu zmiennociśnieniowym prześcieradła nie naciąga się mocno jak bęben – ma leżeć swobodnie, bez luźnych fałd. Materac zmiennociśnieniowy składa się z komór lub rurek pompowanych przez pompę. Zbyt napięta tkanina może utworzyć nad komorami coś w rodzaju hamaka i ograniczać ich pracę. Producenci materacy zalecają zwykle właśnie luźne, delikatne ułożenie warstwy.

Elastyczna dzianina z gumką rozwiązuje ten problem naturalnie: gumka trzyma prześcieradło na brzegach, a środek podąża za ruchem komór. Prześcieradła płaskiego nie podwija się mocno pod materac, bo właśnie takie podwinięcie napina całą powierzchnię. Jeśli używasz płaskiego, zostaw zapas i tylko lekko wsuń brzegi.

Materac piankowy i nakładka na zwykły materac zwykle są mniej wrażliwe na napięcie prześcieradła, ale zasada pozostaje ta sama: bez fałd, bez ściągania, bez dodatkowych warstw. Nakładka podnosi łączną wysokość łóżka, więc mierz materac razem z nią – wrócimy do tego w sekcji o rozmiarze. Przy wyborze między dzianiną a tkaniną pomaga prosta zasada: jeśli prześcieradło ma gumkę i rozciąga się razem z materacem, nie musisz go naciągać ani podwijać, a właśnie podwijanie i napinanie powoduje najwięcej problemów. Więcej o doborze prześcieradeł z gumką i bez przeczytasz w poradniku o prześcieradłach.

Każdy materac przeciwodleżynowy ma swoją instrukcję i swoje wymagania. Jeśli nie wiesz, jak ułożyć prześcieradło na konkretnym modelu, zapytaj pielęgniarkę, lekarza lub rehabilitanta albo sprawdź instrukcję producenta materaca. To ich zalecenia mają pierwszeństwo przed każdą ogólną poradą, także naszą.

Czego nie kłaść na materac przeciwodleżynowy

Na materac przeciwodleżynowy nie kładzie się kilku warstw jedna na drugiej ani niczego grubego pod osobą leżącą. Każda dodatkowa warstwa zmienia sposób, w jaki materac współpracuje z ciałem, więc im jest prościej, tym lepiej. Unikaj:

• wielu warstw naraz, na przykład prześcieradła, koca, podkładu i ręcznika,
• koca lub kołdry pod spodem – te tekstylia układa się na wierzch,
• folii i nieprzepuszczalnych ceratek bez zgody producenta materaca,
• ręczników zamiast prześcieradła,
• fałd i zagnieceń, które wyczuwa się podczas leżenia,
• guzików, zamków i grubych szwów w miejscu, gdzie leżą plecy,
• mocno napiętego prześcieradła płaskiego podwiniętego pod materac,
• jednorazowych podkładów chłonnych bez zalecenia personelu – używa się ich punktowo i nie zastępują prześcieradła; my ich nie produkujemy.

Czy można położyć koc na materac przeciwodleżynowy?

Zwykle nie zaleca się kłaść koca pod osobę leżącą na materacu przeciwodleżynowym – koc lub kołdra mają leżeć na wierzchu, do przykrycia. Gruby koc pod spodem tworzy dodatkową, nierówną warstwę, w której łatwo o fałdy, i może utrudniać materacowi pracę.

Jeśli osoba marznie, lepiej dołożyć lżejszą kołdrę na wierzch niż coś pod nią podłożyć. Wątpliwości rozstrzygnie instrukcja producenta materaca oraz lekarz, pielęgniarka lub rehabilitant.

Ochraniacz lub podkład nieprzemakalny na materacu przeciwodleżynowym

Ochraniacz nieprzemakalny kładzie się na materacu przeciwodleżynowym tylko wtedy, gdy dopuszcza to instrukcja producenta materaca. Wiele takich materacy ma własny nieprzemakalny pokrowiec, a dodatkowa warstwa – zwłaszcza z membraną – może ograniczać ich działanie. Bez zgody producenta lepiej jej nie dokładać.

Inaczej jest, gdy nakładka przeciwodleżynowa leży na zwykłym materacu. Wtedy ochraniacz ma sens pod nakładką: chroni zwykły materac przed płynami, a nakładka z własnym pokrowcem leży na nim. Również w łóżku domowym, bez specjalistycznego materaca, ochraniacz jest rozsądnym zabezpieczeniem.

Nasz ochraniacz to podkład z membraną PU z czterema gumkami narożnymi (na zamówienie także z gumką dookoła), z wierzchem jersey lub frotte (70% bawełna / 30% poliester), do prania do 95°C. Ma OEKO-TEX® STANDARD 100 oraz świadectwo PZH. Jak go wybrać i dopasować, opisaliśmy w poradniku o rozmiarach ochraniaczy. Pytania o szelest i oddychanie membrany znajdziesz w tekście czy prześcieradło nieprzemakalne oddycha, a różnice między podkładem, ochraniaczem i prześcieradłem nieprzemakalnym w osobnym zestawieniu.

Pojedyncze sztuki zobaczysz w kategorii ochraniacze na materac wodoodporne. Pamiętaj o kolejności: gdy dopuszcza to producent, najpierw ochraniacz, a na nim cienkie prześcieradło – nigdy odwrotnie.

Jaki rozmiar prześcieradła na materac przeciwodleżynowy

Rozmiar prześcieradła na materac przeciwodleżynowy dobierz do materaca zmierzonego razem z nakładką, jeśli taka leży na wierzchu – najczęściej będzie to 90x200. Materace przeciwodleżynowe do łóżek rehabilitacyjnych mają zwykle ok. 90×200 cm, choć bywa 85–90 × 190–200.

Mierz górną powierzchnię i wysokość materaca w stanie, w jakim leży na łóżku, czyli z nakładką i bez dodatkowych warstw. Jeśli wychodzi więcej niż 20 cm, gumka może nie sięgać pod spód. Wtedy rozważ prześcieradło płaskie założone luźno albo zapytaj o wymiar na zamówienie, bo takie wykonujemy.

Najczęstszym wyborem pozostaje prześcieradło jersey z gumką 90x200. Przy wątpliwościach co do wysokości lepiej zmierzyć dwa razy niż kupować na oko.

Jak zmieniać prześcieradło na materacu przeciwodleżynowym

Prześcieradło na materacu przeciwodleżynowym najlepiej zmieniać we dwie osoby, spokojnie i według zaleceń personelu, który zna sytuację podopiecznego. Pełną instrukcję krok po kroku znajdziesz we wpisie o pościeli dla osoby leżącej, a tu zostają tylko zasady dotyczące samego prześcieradła:

1. Przygotuj czyste prześcieradło i worek na brudne, zanim zaczniesz.
2. Zmieniajcie we dwie osoby, według sposobu, który pokazał personel.
3. Zwiń brudne prześcieradło wzdłuż, a czyste rozwiń do połowy łóżka.
4. Brudne od razu włóż do worka, żeby nie leżało w pokoju.
5. Wygładź czyste prześcieradło tak, by nie było fałd ani zagnieceń.

Zwróć uwagę na gumkę: powinna objąć rogi materaca, ale nie naciągać go na siłę. Jeśli materac ma pompę i przewody, nie przeciągaj ich razem z prześcieradłem. Dobrze jest też zerknąć pod koniec na całe łóżko: czy nic nie wystaje spod materaca i czy powierzchnia jest równa.

Jeśli osoba leżąca ma szczególne zalecenia dotyczące układania ciała, przy zmianie prześcieradła trzymaj się ich ściśle. My opisujemy tylko tekstylia, a sposób przetaczania i układania podopiecznego ustala lekarz, pielęgniarka lub rehabilitant. Po zmianie sprawdź jeszcze raz, czy prześcieradło leży gładko i czy gumka nie ściąga materaca w żadnym rogu.

Ile prześcieradeł mieć i jak je prać

Przygotuj minimum dwa prześcieradła na jedno łóżko – jedno na materacu, drugie czyste na zmianę – a przy częstych zabrudzeniach więcej. Zapas pozwala wymienić prześcieradło od razu, bez czekania aż wyschnie poprzednie. Dobrze, gdy wszystkie prześcieradła są tego samego rozmiaru i rodzaju, bo wtedy każde pasuje na każde łóżko i nikt nie zastanawia się, które gdzie założyć.

Częstą wymianę warto traktować jako zasadę: prześcieradło zmienia się regularnie, a przy zabrudzeniu natychmiast. Temperaturę i program prania odczytaj z metki na konkretnym prześcieradle, bo to ona jest wiążąca. Pokrowiec materaca pierze lub czyści się natomiast według instrukcji producenta materaca – nie według metki prześcieradła.

Czyste prześcieradła z gumką przechowuj starannie poskładane, żeby nie zgniatały się w szafie. Jak to zrobić szybko, pokazuje wpis jak składać prześcieradło z gumką. Dla osób starszych, które nie leżą stale, ale spędzają w łóżku wiele godzin, więcej o materiałach i pielęgnacji znajdziesz w tekście pościel dla seniora.

Dla DPS, ZOL, hospicjów i opiekunów domowych

W DPS, ZOL i hospicjum najwięcej daje ujednolicenie: jeden rozmiar prześcieradła na jeden typ łóżka i zapas liczony od liczby łóżek. Przy łóżkach rehabilitacyjnych 90x200 to znaczy jedna pozycja w magazynie zamiast kilku, a w pralni – spokojniejsza rotacja.

Warto zaplanować trzy zestawy na łóżko: jeden na materacu, jeden w praniu i jeden w zapasie. Nasze rozmiary i opakowania dla placówek opisaliśmy we wpisie tekstylia dla DPS, ZOL i domów opieki, a ogólny przegląd asortymentu w przewodniku po tekstyliach szpitalnych. Pełne zestawy znajdziesz w kategorii komplety pościeli szpitalnej, a podkłady – w kategorii podkłady nieprzemakalne szpitalne, pamiętając o zastrzeżeniu z sekcji o ochraniaczach.

Wyceny dla placówek przygotowujemy indywidualnie: napisz na bertax@bertax.pl lub zadzwoń pod 609 823 537. Nietypowe wymiary wykonujemy na zamówienie, na przykład dla materacy z wysoką nakładką. Opiekunom domowym wystarczy zwykle jeden rozmiar i dwa-trzy prześcieradła – i spokojna wiedza, że to, co leży na materacu, jest cienkie, gładkie i dobrze dopasowane.

Dlaczego warto kupić od producenta z Bielawy?

BERTAX to producent tekstyliów z Bielawy, działający od 1998 roku. Prześcieradła, ochraniacze i podkłady nieprzemakalne produkujemy w Bielawie – w tych samych rozmiarach od lat, więc zapas łatwo uzupełnić identycznymi sztukami.

• Bez pośredników – kupujesz bezpośrednio u producenta, pojedynczo albo w opakowaniach po 10 sztuk.
• Certyfikaty – ochraniacze mają certyfikat OEKO-TEX® STANDARD 100 oraz świadectwo PZH.
• Pranie do 95°C – membrana PU i warstwa jersey lub frotte są przygotowane do prania w wysokiej temperaturze.
• Rozmiary na zamówienie – nietypowe materace wyceniamy indywidualnie.

Najczęstsze pytania

Czy materac przeciwodleżynowy można używać bez prześcieradła?

Zwykle nie zaleca się tego, bo prześcieradło jest warstwą, którą łatwo zdjąć i wyprać, a pokrowiec materaca wymaga osobnej pielęgnacji według instrukcji producenta. Cienkie prześcieradło ułatwia utrzymanie czystości i komfort. Ostateczne zalecenie zawsze wynika z instrukcji materaca oraz wskazań lekarza, pielęgniarki lub rehabilitanta, więc zapytaj ich, jeśli masz wątpliwości.

Jakie prześcieradło wybrać na materac zmiennociśnieniowy?

Wybierz cienkie, elastyczne prześcieradło z bawełnianej dzianiny z gumką, które dopasuje się do materaca bez mocnego naciągania. Prześcieradło ma leżeć swobodnie, bez fałd, żeby nie utworzyć efektu hamaka nad komorami. Sprawdź jeszcze zalecenia producenta materaca, bo mogą dotyczyć konkretnego modelu i sposobu zakładania prześcieradła.

Czy prześcieradło frotte nadaje się na materac przeciwodleżynowy?

Frotte jest grubsze i bardziej puszyste niż jersey, ma 180 g/m² wobec 140 g/m², więc zwykle uchodzi za mniej polecane na materac przeciwodleżynowy. Na zwykłym materacu sprawdza się dobrze. Przy materacu specjalistycznym zacznij od cienkiego jerseyu i zapytaj personel medyczny, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do wyboru.

Czy płaskie prześcieradło szpitalne można położyć na materac zmiennociśnieniowy?

Można je położyć, ale luźno. Płaskie prześcieradło to tkanina, więc nie rozciąga się jak dzianina i łatwo je napiąć zbyt mocno. Nie podwijaj go mocno pod materac, zostaw zapas materiału i wygładź fałdy. Jeśli zależy Ci na prostocie i dopasowaniu, wygodniejszy bywa jersey z gumką, który układa się sam.

Czy na materac przeciwodleżynowy można założyć ochraniacz nieprzemakalny?

Tylko wtedy, gdy dopuszcza to instrukcja producenta materaca. Wiele takich materacy ma własny nieprzemakalny pokrowiec, a dodatkowa warstwa z membraną może ograniczać ich działanie. Pod nakładką, na zwykłym materacu, ochraniacz zwykle ma sens, bo zabezpiecza ten materac przed płynami; zawsze potwierdź to w instrukcji nakładki.

Co zrobić, gdy materac z nakładką jest wyższy niż 20 cm?

Zmierz łączną wysokość materaca razem z nakładką, w stanie, w jakim leży na łóżku. Gdy przekracza 20 cm, gumka prześcieradła jersey 90x200 może nie obejmować materaca. Wtedy użyj prześcieradła płaskiego założonego luźno albo zapytaj nas o wymiar na zamówienie, który wykonujemy dla nietypowych materacy.

Ile prześcieradeł przygotować dla osoby leżącej?

Minimum dwa na jedno łóżko: jedno na materacu i jedno czyste na zmianę. Przy częstych zabrudzeniach potrzebny jest większy zapas, żeby wymienić prześcieradło od razu, bez czekania na pranie. W placówkach dobrze liczyć trzy zestawy na łóżko: w użyciu, w praniu i w zapasie, co upraszcza organizację.

Jak prać prześcieradło używane na materacu przeciwodleżynowym?

Temperaturę i program odczytaj z metki konkretnego prześcieradła, bo ona jest wiążąca. Zabrudzone zdejmuj od razu i wkładaj do worka. Pokrowiec materaca czyści się osobno, według instrukcji producenta materaca. Nie mieszaj tych zaleceń – metka prześcieradła nie dotyczy pokrowca, a instrukcja materaca nie dotyczy prześcieradła.

Czy prześcieradło na materac przeciwodleżynowy może mieć guziki lub zamek?

Lepiej unikać. Guziki, zamki i grube szwy są wyczuwalne w miejscu, gdzie leżą plecy, a zwykle także utrudniają wygładzenie powierzchni. Wybierz gładkie prześcieradło, w którym gumka biegnie przy brzegu, a środek jest równy. Szczegóły dla swojego materaca sprawdź w instrukcji producenta materaca.

Czy BERTAX sprzedaje pokrowce na materac przeciwodleżynowy?

Nie, pokrowców ani materacy przeciwodleżynowych nie produkujemy. Materace zwykle mają własny pokrowiec, a jego pielęgnację opisuje instrukcja producenta materaca. Produkujemy tekstylia, które leżą na materacu: prześcieradła z gumką, płaskie prześcieradła szpitalne, ochraniacze i podkłady nieprzemakalne oraz pościel. Wyceny i nietypowe wymiary przygotowujemy na zamówienie, także dla placówek.